Wat is energieplanologie?

Energieplanologie draait om het vroegtijdig meenemen van energie-infrastructuur, energievraag en -opwek in ruimtelijke keuzes. Niet achteraf toetsen of er voldoende capaciteit is, maar vooraf bepalen wat er mogelijk is. En waar.

Voor gemeenten betekent dit:

• inzicht in netcapaciteit en toekomstige energievraag;
• energie als randvoorwaarde bij locatiekeuzes;
• het combineren van ruimtelijke en energetische opgaven.

Energie wordt daarmee een sturend principe in plaats van een technische uitwerking.

Waarom netcongestie ruimtelijke plannen beïnvloedt

De druk op het elektriciteitsnet neemt snel toe door:

• de groei van woningbouw;
• elektrificatie (warmtepompen, mobiliteit);
• toename van duurzame opwek.

Hierdoor ontstaat netcongestie: het elektriciteitsnet bereikt zijn grenzen. In de praktijk betekent dit dat:

• nieuwe woonwijken niet aangesloten kunnen worden;
• bedrijventerreinen moeten wachten op capaciteit;
• plannen vertraging oplopen of aangepast moeten worden.

Een locatie kan ruimtelijk nog zo logisch lijken, zonder voldoende energiecapaciteit is realisatie simpelweg niet mogelijk.

De Omgevingswet als vliegwiel voor energieplanologie

De Omgevingswet vraagt van gemeenten om integraal te werken aan opgaven zoals wonen, mobiliteit en economie. Energie hoort daar nadrukkelijk bij.

Gemeenten hebben hiervoor verschillende instrumenten:

• Omgevingsvisie
  Voor het bepalen van de lange termijn koers, inclusief energie- en infrastructuurkeuzes.
• Programma’s
  Voor het uitwerken van specifieke opgaven, zoals het warmteprogramma en volkshuisvestingsprogramma.
• Omgevingsplan
  Voor het vastleggen van concrete regels rond energievoorzieningen, zoals opwek, opslag, transformatorstations en kabeltracés.

Door energie vroegtijdig te verankeren in deze instrumenten, voorkom je dat plannen later vastlopen.

Van energieprobleem naar ruimtelijke sturing

Met de komst van de nieuwe Nota Ruimte wordt deze ontwikkeling verder bevestigd: energie en netcapaciteit zijn harde randvoorwaarden geworden voor ruimtelijke ontwikkeling.

Energie is daarmee niet langer iets wat “achteraf opgelost wordt”, maar een factor die vanaf de eerste schets richting geeft aan:

• waar ontwikkeling plaatsvindt;
• in welke volgorde projecten worden gerealiseerd;
• hoe gebieden worden ingericht.

Energieplanologie helpt gemeenten om deze keuzes onderbouwd te maken en verschillende ambities met elkaar te verbinden.

Wat betekent dit concreet voor gemeenten?

Voor gemeenten betekent dit een verschuiving in rol: van toetsend naar sturend, van sectoraal naar integraal en van reactief naar strategisch. Dit vraagt om nieuwe inzichten, data en samenwerking. Zowel intern als met netbeheerders en marktpartijen.

Het afstemmen van energie en ruimte is geen eenvoudige opgave, maar wel een noodzakelijke stap om ruimtelijke ontwikkeling mogelijk te blijven maken.

Bij bind werken we dagelijks aan deze vraagstukken voor gemeenten, ontwikkelaars en bedrijventerreinen. We helpen om ruimtelijke plannen te verbinden met de realiteit van het energiesysteem, en andersom. In meerdere van onze projecten, zoals op bedrijventerrein de Laarberg en binnen gemeenten Oldambt, Enschede en Groningen, zien we dat gemeenten en bedrijventerreinen hiermee ruimte creëren binnen bestaande netcapaciteit en projecten toch doorgang kunnen vinden.

Wil je voorkomen dat woningbouw- of gebiedsontwikkeling binnen jouw gemeente vastloopt door netcongestie? Of zoek je een manier om energie structureel te integreren in jouw omgevingsvisie, programma’s of omgevingsplan? Neem contact met ons op, we kijken graag met je mee!