Energie delen op een bedrijventerrein: welke mogelijkheden zijn er?

Door netcongestie kunnen bedrijven niet altijd een nieuwe of zwaardere aansluiting krijgen. Dat kan plannen voor uitbreiding, elektrificatie, laadinfra of duurzame opwek vertragen. Tegelijkertijd wordt op veel bedrijventerreinen lokaal elektriciteit opgewekt die niet altijd direct kan worden gebruikt of teruggeleverd.

Door als bedrijven samen naar opwek, opslag, verbruik en transportcapaciteit te kijken, ontstaan soms nieuwe mogelijkheden. Zo’n samenwerking tussen twee of meer bedrijven wordt vaak een energiehub of Smart Energy Hub genoemd. Binnen een energiehub kunnen verschillende technische en contractuele oplossingen worden toegepast en gecombineerd, zoals een groepstransportovereenkomst, directe lijn, cable pooling, batterijopslag en slimme energiesturing.

Welke oplossing of combinatie passend is, hangt af van de bedrijven, energieprofielen en lokale netsituatie.

Wat is energie delen op een bedrijventerrein?

Energie delen betekent dat bedrijven hun opwek, opslag, verbruik of beschikbare transportcapaciteit op elkaar afstemmen. Dat betekent niet altijd dat elektriciteit letterlijk van het ene bedrijf naar het andere stroomt.

Dit kan bijvoorbeeld zo:

• Een bedrijf levert lokaal opgewekte elektriciteit via een directe lijn aan een bedrijf in de buurt.
• Met een groepstransportovereenkomst (GTO) gebruiken meerdere bedrijven samen één afgesproken hoeveelheid transportcapaciteit. Het ene bedrijf kan bijvoorbeeld overdag meer vermogen gebruiken en een ander juist ’s nachts. De verdeling kan per moment, dag of seizoen worden afgestemd op de energieprofielen.
• Met cable pooling delen twee tot maximaal vier bedrijven of installaties één netaansluiting.
• Bedrijven sturen laadpalen, batterijen en installaties zo aan dat niet alles tegelijkertijd veel vermogen vraagt.
• Een batterij slaat elektriciteit op en kan dit inzetten tijdens afnamepieken, maar kan ook terugleveren aan het net.

Een energiehub kan uit één van deze oplossingen bestaan of om een combinatie van maatregelen en afspraken. Het doel is om de beschikbare capaciteit slimmer te benutten, pieken te beperken en waar mogelijk ruimte te creëren voor groei en verduurzaming.

Waarom juist samenwerken op een bedrijventerrein?

Bedrijven op hetzelfde terrein hebben vaak verschillende energieprofielen. Een productiebedrijf gebruikt vooral overdag veel elektriciteit, terwijl een logistiek bedrijf zijn voertuigen mogelijk ’s avonds en ’s nachts laadt. Een ander bedrijf heeft juist op zonnige momenten een overschot aan opgewekte elektriciteit.

Door deze profielen te combineren, wordt duidelijk waar vraag, aanbod en beschikbare capaciteit elkaar kunnen aanvullen. Dat vormt vaak de basis voor een energiehub.

Dat betekent niet automatisch dat iedere combinatie haalbaar is. Bedrijven moeten bijvoorbeeld ook op het juiste deel van het elektriciteitsnet zijn aangesloten. Daarom begint een samenwerking altijd met inzicht in de meetdata, aansluitingen en toekomstplannen.

Welke mogelijkheden zijn er binnen een energiehub?

1. Groepstransportovereenkomst: samen transportcapaciteit gebruiken

Met een groepstransportovereenkomst (GTO) sluiten meerdere grootverbruikers gezamenlijk één transportovereenkomst af met de netbeheerder. De deelnemers krijgen samen een afgesproken hoeveelheid transportvermogen en verdelen onderling wie op welk moment hoeveel capaciteit gebruikt.

Dit kan interessant zijn wanneer de pieken van bedrijven niet op hetzelfde moment plaatsvinden. Bijvoorbeeld:

• Bedrijf A gebruikt vooral overdag veel elektriciteit.
• Bedrijf B heeft voornamelijk ’s avonds en ’s nachts een hoog verbruik.
• Bedrijf C wekt overdag veel zonne-energie op.

Door deze profielen te combineren, kan de beschikbare transportcapaciteit efficiënter worden gebruikt.

Een GTO kan een belangrijk onderdeel zijn van een energiehub, maar vraagt om goede afspraken. De deelnemers moeten onder andere regelen hoe de capaciteit wordt verdeeld, wie de groep vertegenwoordigt, hoe het energiegebruik wordt gemonitord en wat er gebeurt bij een overschrijding. Ook bepaalt de netstructuur welke bedrijven samen een groep kunnen vormen.

2. Directe lijn: elektriciteit leveren via een eigen kabel

Bij een directe lijn loopt een private elektriciteitskabel rechtstreeks van een opwekinstallatie naar één of meer zakelijke afnemers. De lokaal opgewekte elektriciteit wordt daarmee geleverd zonder hiervoor het openbare net te gebruiken.

Denk aan een groot zonnedak, zonneveld of windturbine die rechtstreeks wordt gekoppeld aan een nabijgelegen bedrijf met een passend elektriciteitsverbruik.

Of een directe lijn haalbaar is, hangt onder meer af van:

• de afstand tussen de opwekker en afnemer;
• het verbruiksprofiel van de afnemer;
• de aanlegkosten;
• vergunningen en grondeigendom;
• afspraken over levering, meting en verrekening.

Een directe lijn vraagt daarom altijd om zowel een technische als juridische beoordeling.

3. Cable pooling: elektriciteit leveren via een eigen kabel

Bij cable pooling delen twee tot maximaal vier WOZ-objecten één netaansluiting. Daarbij kunnen verbruikers, opwekkers en opslag worden gecombineerd. Dit kan interessant zijn wanneer de energieprofielen van de deelnemende bedrijven of installaties elkaar aanvullen.

Een bekend voorbeeld is de combinatie van zon en wind. Zonnepanelen en windturbines produceren meestal niet op hetzelfde moment maximaal. Daardoor kan dezelfde aansluiting voor beide installaties worden gebruikt.

Cable pooling kan inmiddels ook breder worden toegepast, bijvoorbeeld door duurzame opwek te combineren met een bedrijf dat veel elektriciteit gebruikt of met batterijopslag. De deelnemers moeten wel afspraken maken over eigendom, beheer, verdeling van capaciteit, meetgegevens en kosten.

Het verschil met een directe lijn is dat bij cable pooling een bestaande of nieuwe netaansluiting gezamenlijk wordt gebruikt. Bij een directe lijn wordt juist via een eigen kabel rechtstreeks elektriciteit geleverd.

4. Een gesloten distributiesysteem (GDS) of eigen elektriciteitsnetwerk

Op een afgebakend terrein kunnen meerdere bedrijven via een privaat netwerk achter één grote aansluiting op het openbare elektriciteitsnet worden verbonden. Binnen het contractvermogen van die hoofdaansluiting kan de energievoorziening grotendeels zelf worden georganiseerd.

Zo kan opgewekte elektriciteit op een andere locatie worden gebruikt en kunnen bijvoorbeeld batterijopslag, laadpleinen of nieuwe bedrijven worden toegevoegd. Een GDS is vooral interessant bij voldoende schaalgrootte en wanneer bedrijven dicht bij elkaar liggen.

Het beheer brengt technische, juridische en organisatorische verantwoordelijkheden met zich mee. Ook gelden strenge voorwaarden en is toestemming van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) nodig.

Slimme aansturing maakt samenwerking uitvoerbaar

Een energiemanagementsysteem, of EMS, is geen afzonderlijke vorm van energie delen. Het is een belangrijk hulpmiddel om opwek, verbruik, laadpalen en batterijen op elkaar af te stemmen.

Een EMS kan bijvoorbeeld:

• een batterij laden wanneer veel zonnestroom beschikbaar is;
• vermogen van laadpalen tijdelijk verlagen tijdens een verbruikspiek;
• klimaatinstallaties en grote apparatuur aansturen binnen de beschikbare transportcapaciteit;

• bewaken dat samenwerkende bedrijven binnen de afgesproken vermogensgrenzen blijven.

Een energiemanagementsysteem is essentieel zodra verschillende installaties en energiebronnen op elkaar moeten worden afgestemd. Dat geldt niet alleen voor collectieve oplossingen, maar ook voor relatief eenvoudige projecten, bijvoorbeeld wanneer een batterij, zonnepanelen en het energieverbruik van één pand slim moeten samenwerken.

Welke flexibele contractvormen zijn er?

Naast het onderling delen van energie of transportcapaciteit zijn er flexibele contractvormen met de netbeheerder. Deze kunnen afzonderlijk worden ingezet of onderdeel zijn van een energiehub op een bedrijventerrein.

1. Capaciteitssturingscontract

Bij een capaciteitssturingscontract (CSC) spreekt een bedrijf of groep met de netbeheerder af om het elektriciteitsverbruik of de teruglevering tijdelijk aan te passen. Zo helpt het bedrijf om overbelasting van het elektriciteitsnet te voorkomen.

Dit kan op twee manieren:

• Op afroep: het bedrijf hoort een dag van tevoren dat er op een bepaald moment minder vermogen beschikbaar is en past het verbruik of de teruglevering daarop aan.
• Met een vast tijdsblok: er wordt vooraf afgesproken wanneer juist extra vermogen beschikbaar is, bijvoorbeeld dagelijks tussen 20.00 en 23.00 uur.

Voor beide varianten ontvangt het bedrijf een vergoeding. De hoogte daarvan is altijd maatwerk en hangt onder meer af van het afgesproken tijdsblok, de beschikbare flexibiliteit en de hoeveelheid vermogen die wordt aangepast.

In bepaalde situaties kan een CSC ook bijdragen aan het verkrijgen van transportcapaciteit voor een bedrijf dat anders op de wachtlijst blijft staan.

2. Blokstroom

Bij blokstroom krijgt een bedrijf alleen binnen vooraf afgesproken tijdsblokken extra transportcapaciteit. Vooralsnog is dit altijd tussen 00.00 en 06.00 uur. Buiten dit tijdsblok is het extra vermogen niet beschikbaar.

Dit kan interessant zijn voor processen die flexibel te plannen zijn, zoals het laden van elektrische voertuigen of het vullen van een batterij.

Welke oplossing past bij jouw bedrijventerrein?

Niet iedere oplossing past bij ieder bedrijf of bedrijventerrein. Een GTO biedt vooral kansen wanneer de energieprofielen van bedrijven elkaar aanvullen. Voor een directe lijn moeten opwek en verbruik fysiek dicht genoeg bij elkaar liggen. Cable pooling vraagt om een geschikte gedeelde aansluiting. Een batterij kan vooral veel waarde toevoegen wanneer er regelmatig een overschot aan zonne-energie is of wanneer onvoldoende afnamevermogen beschikbaar is om pieken in het verbruik op te vangen. Welke batterij daarbij past, is altijd maatwerk en hangt onder meer af van het verbruiks- en opwekprofiel, de netaansluiting en de toekomstplannen van het bedrijf.

De eerste stap naar een energiehub is daarom niet het kiezen van een techniek of contract, maar het beantwoorden van vragen als:

• Wanneer gebruiken en produceren de bedrijven elektriciteit?
• Waar ontstaan pieken en overschotten?
• Welke aansluitingen en transportrechten zijn aanwezig?
• Hoe zijn de bedrijven verbonden binnen het lokale elektriciteitsnet?
• Welke plannen zijn er voor uitbreiding, elektrificatie en laadinfrastructuur?
• Welke bedrijven willen en kunnen structureel samenwerken?

Door deze informatie te combineren, kunnen verschillende scenario’s worden doorgerekend en met elkaar worden vergeleken.

Van eerste verkenning tot werkende energiehub

Met bind Energie begeleiden we individuele bedrijven, ondernemersverenigingen en complete bedrijventerreinen bij het onderzoeken en realiseren van slimme energieoplossingen en energiehubs.

We brengen energieprofielen, aansluitingen en toekomstplannen samen en onderzoeken welke technische, contractuele en organisatorische mogelijkheden haalbaar zijn. Daarbij begeleiden we ook de gesprekken met ondernemers, netbeheerders en marktpartijen.

Dat kan gaan om een individuele batterij of slimme aansturing, maar ook om een GTO, directe lijn, cable pooling of een flexibel contract met de netbeheerder. We kiezen niet vooraf voor één oplossing, maar maken eerst inzichtelijk wat technisch mogelijk, financieel haalbaar en praktisch uitvoerbaar is.

Zo werken we van een eerste verkenning en haalbaarheidsstudie toe naar concrete afspraken, contractaanvragen en een energiehub die ook in de praktijk werkt.